Köşe Yazıları

Bir anlaşma Resmî Gazete’ye düştüğünde asıl iş başlar

Tuncer Yaşar
Tuncer Yaşar
Meclis Penceresi
Köşe yazısı

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasına dair kanun Resmî Gazete’de yayımlandı ve anlaşma yürürlüğe girdi. Haber akışında bu tür gelişmeler tek satırla geçer. Oysa bir uluslararası anlaşmanın hikâyesi, Resmî Gazete’ye düştüğü gün biter değil, başlar.

  • Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onay kanunu Resmî Gazete’de yayımlandı.
  • Anlaşma süresiz; taraflar ancak on yıl sonra çekilebiliyor.
  • Uzun vadeli taahhüt için düzenli Meclis bilgilendirmesi öneriliyor.

Önce usulü hatırlayalım. Türkiye’de uluslararası bir anlaşma imzalanmakla hüküm doğurmaz. Meclis onay kanununu çıkarır, kanun yayımlanır, sonra anlaşma yürürlüğe girer. Bu zincir bürokratik bir ayrıntı gibi görünür ama değildir. Ülkeyi uzun yıllar bağlayacak bir taahhüdün, seçilmiş temsilcilerin iradesinden geçmesini sağlar.

Metnin kendisine bakalım. Anlaşma, taraflardan birine dışarıdan gelecek silahlı saldırıyı tüm taraflara yapılmış sayıyor. Savunma sanayiinde iş birliğini, istihbarat paylaşımını, mühimmat ve yedek parça dahil lojistik desteği düzenliyor. Dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşan bir komite kuruluyor; komite yılda iki kez toplanacak, sekretarya Suudi Arabistan’da olacak.

Bu, Türkiye’nin savunma iş birliği ağını Körfez ve Güney Asya hattına doğru genişleten ciddi bir adımdır. Ülkemizin savunma sanayiinde geldiği nokta, artık masaya teknoloji veren taraf olarak oturmamızı sağlıyor. Ortak üretim ve teknoloji paylaşımı maddeleri, bu birikimin karşılığını alabileceğimiz bir zemin kuruyor. Bunu küçümsememek gerekir.

Ama benim bu köşeden sormak istediğim soru şu: Bundan sonrasını kim izleyecek?

Anlaşmanın süresi belirsiz. Taraflardan biri ancak yürürlüğe girişinden on yıl sonra, üç ay önceden yazılı bildirimle çekilebiliyor. Yani önümüzdeki on yıl boyunca bu metin yürürlükte kalacak. On yıl, siyasette iki genel seçim demektir. Bu kadar uzun soluklu bir taahhüdün Meclis gündeminden tamamen düşmesi doğru olmaz.

Düzenli bilgilendirme, bu işin en sade çözümüdür. Komitenin yılda iki kez toplanacağı metinde yazıyor. Bu toplantıların ardından ilgili Meclis komisyonlarına bir çerçeve bilgi sunulması, ne devlet sırrını zedeler ne de iş birliğini zorlaştırır. Aksine, taahhüdün arkasında geniş bir siyasi mutabakat olduğunu gösterir. Dış politikada bir ülkeyi güçlü kılan şey de budur: hükümetler değişse bile taahhüdün ayakta kalacağına duyulan güven.

Sekretaryanın ilk genel sekreterinin Pakistan vatandaşı olacağı, görevin dönüşümlü yürütüleceği de metinde yer alıyor. Dönüşümlü yapılar kâğıt üzerinde eşitlikçidir; pratikte işleyip işlemediği, kurumun ilk üç yılında belli olur. Bu yüzden ilk dönem, anlaşmanın geri kalanının nasıl yürüyeceğinin de habercisi olacak.

Özetle: imza atıldı, kanun çıktı, metin yürürlükte. Buraya kadarı tamam. Asıl mesele, on yıllık bir taahhüdü on yıl boyunca takip edecek alışkanlığı kurabilmek. Meclis penceresinden bakınca, bir anlaşmanın değeri imzalandığı günle değil, yıllar sonra hâlâ hesabının sorulabiliyor olmasıyla ölçülür.

Köşe yazısı yazarın kendi görüşünü yansıtır; Türkiye Bir Haber’in haber içeriklerinden ayrıdır.

Bir yanıt yazın